آیا می‌دانید کدام رفتار فرزندتان ناشی از اضطراب و استرس است؟

  • تیم ترجمه و تولید محتوا

    مرکز مشاوره یاسان

    تاریخ آخرین بروزرسانی ۱۴۰۱/۰۲/۲۵

آیا می‌دانید کدام رفتار فرزندتان ناشی از اضطراب و استرس است؟

همه ما در شرایطی دچار اضطراب می‌شویم اما نگرانی ما از اضطراب کودکان خیلی بیشتر از وقتی است که خودمان مضطرب هستیم. شاید نتوانیم کاری کنیم که بچه ها هیچ وقت اضطراب را تجربه نکنند اما می‌توانیم استرس کودکان را کنترل کنیم و اگر نیاز بود از روانشناس کودک کمک بگیریم. در ادامه با نشانه‌های اضطراب و روش‌های درمان آن آشنا می‌شویم.

 

اضطراب چیست؟

اضطراب، واکنش طبیعی روح و جسم ما به شرایط غریبه و ناآشنایی است که در آن قرار می‌گیریم. بچه‌ها هم وقتی در شرایط دشواری قرار می‌گیرند، مضطرب می‌شوند. آشفتگی و ناآرامی و علائم جسمانی مثل تپش قلب هم در کودکان و هر در بزرگسالان یکسان است.

 

انواع اضطراب در کودکان

اضطرب جدایی: اضطراب جدایی جزو ابتدایی‌ترین اضطراب‌هاست که وقتی کودک از مادر یا مراقبان اصلی‌اش دور می‌شود به وجود می‌آید. برای آگاهی بیشتر توصیه می کنیم مقاله ده توصیه برای کاهش اضطراب جدایی در کودکان ( نوزادی تا پیش دبستانی) را بخوانید.

ترس از حیوانات: ترس از حیوانات و یا حشرات هم در بسیاری از کودکان وجود دارد که معمولا اگر والدین با کودک همراهی کافی داشته باشند، برطرف می‌شود. برای آگاهی بیشتر توصیه می کنیم مقاله 15 راهکار مقابله با ترس کودکان از حشرات را بخوانید.

ترس از تاریکی: تارکی حس ناشناخته ای است که باعث ترس و اضطراب کودکان می‌شود و در صورت درمان نشدن، می‌تواند تا بزرگسالی ادامه پیدا کند. برای آگاهی بیشتر توصیه می کنیم مقاله ترس کودکان از تاریکی و راهکارهای برطرف کردن آن را بخوانید.

اضطراب طلاق: وقتی والدین از هم جدا می‌شوند. کودک در شرایط ناپایداری قرار می‌گیرد و ثبات زندگی‌اش را از دست می‌دهد. این مساله فشار زیادی را به کودک وارد می‌کند. برای آگاهی بیشتر توصیه می کنیم مقاله 10 تاثیر منفی و مخرب طلاق بر کودکان را بخوانید.

اضطراب مدرسه: بسیاری از بچه ها از مدرسه می‌ترسند به طوری که عملکردشان در مدرسه دچار اختلال می‌شود. برای آگاهی بیشتر توصیه می کنیم مقاله علت ترس کودکان از مدرسه چیست؟ + 11 راهکار درمانی را بخوانید.

اضطراب امتحان: اضطراب امتحان هم در ادامه اضطراب مدرسه، بعضی کودکان را با مشکلات زیادی مواجه کرده و مانع این می‌شود که توانایی‌های خود را به خوبی نشان دهند. برای آگاهی بیشتر توصیه می کنیم مقاله والدین چه کمکی می‌توانند برای کاهش اضطراب امتحان کودکان انجام دهند؟ را بخوانید.

اضطراب در دوران کرونا: در دروان کرونا، خیلی از بچه‌ها با شنیدن اخبار مربوط به این بیماری یا ماندن بیش از حد در خانه دچار اضطراب شدید شده‌اند. برای آگاهی بیشتر توصیه می کنیم مقاله چگونه کرونا سلامت روانی فرزند شما را تهدید می‌کند؟ را بخوانید.

 

نشانه های اضطراب در کودکان

اگر اضطراب کودک مقطعی و کوتاه مدت بود جای نگرانی نیست اما اگر بیش از 6 ماه طول کشید، لازم است نسبت به علائم اضطراب کودک خود هوشیار باشید و برای درمان آن اقدام کنید:

1. آرامش ندارند و بی قرارند

2. سرزنده و شاد نیستند و زود خسته می‌شوند (چگونه کودکانی شاد تربیت کنیم؟)

3. عصبی و پرخاشگر هستند (راه‌های آموزش کنترل خشم در کودک)

4. اعتماد به نفس پایینی دارند (27 نکته برای افزایش اعتماد به نفس کودک)

5. مثل بزرگسالان رفتار می‌کنند

6. اختلال خواب (خواب آشفته یا کابوس های شبانه) دارند

7. وحشت از ملاقات و گفتگو با افراد جدید دارند 

8. درباره سلامتی خود و والدین نگران هستند

9. مدام به فکر فرو می‌روند و کسل و بی حوصله اند

10. به گونه‌ای افراطی نظم را رعایت می‌کنند و رفتارهای وسواسی دارند(علت و نشانه های وسواس در کودکان + 9 توصیه برای پیشگیری)

11.  از لحاظ عاطفی بسیارحساس، شکننده و وابسته به والدین خود هستند

12. در تمرکز کردن مشکل دارند که بدین ترتیب یادگیری آنها دچار مشکل می شود

13. دائم نگران تکلیف های مدرسه، دوستان و بازی های ورزشی هستند

14. قبل از وقوع واقعه ای، نگرانی های زیادی از آن دارند

15. به دنبال جلب رضایت دیگران هستند

16. ممکن است شب‌ادراری داشته باشند (راهکارهایی برای کنترل شب‌ادراری کودکان)

17. تحریک‌پذیر هستند

 

نقش والدین در اضطراب کودکان

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که اضطراب و افسردگی می‌توانند ارثی و اکتسابی باشند. در این میان عوامل اکتسابی متاثر از نوع فرزند پروری والدین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

کودکانی که والدینی مضطرب و نگران دارند، تحت تاثیر پیام‌هایی کلامی و غیرکلامی آنها دنیا را بسیار ناامن، نامطمئن، ترسناک و خطرناک تصور می‌کنند. این کودکان تصویری بی‌ثبات، ناآرام و ناامن از دنیا برای خود ترسیم می‌کنند که بسیار شبیه تصویر پدر و مادر مضطربشان است. در این وضعیت کودک حتی کنار والدین خود نیز امنیت را احساس نمی‌کند و تعاملات سخت و دردناکی را با والدین خود خواهد داشت و بسیار ناسازگارانه عمل می‌کند. این کودکان مدام میل به کنترل محیط دارند و به این دلیل ترشح بیش از اندازه هورمون استرس (کورتیزول) در بدن آنها مدام اضطراب، تشویش و نگرانی را تجربه می‌کنند.

اگر والدین رفتار با ثباتی از خود نشان ‌دهند، کودک به آنها اعتماد می‌کند و نگران نیست که در صورت انجام کار اشتباه، والدین دست از دوست داشتنش بردارند و شروع به نصیحت، سرزنش، مقایسه، تهدید و تحقیر او کنند. این والدین تفاوت‌های خود و فرزندانشان را پذیرفته‌اند و حالت‌های عاطفی و احساس کودک خود را درک کرده‌اند. چنین والدینی هنگامی که کودک احساسات پردازش نشده‌ بسیار شدیدی از خود نشان دهد با کودک همدلی کرده و احساسات کودک را نادیده نمی‌گیرند و شنونده احساسات کودک خود هستند و به فرزند خود در یافتن راه مناسب برای رسیدن به خواسته‌اش کمک می‌کنند.

در چنین حالتی کودکان دنیا را محیطی امن می‌دانند و بدین ترتیب با جسارت به کشف دنیا می‌پردازند و در صورت رویارویی با ناکامی رفتار منفعلانه و پرخاشگرانه از خود نشان نمی‌دهند. بلکه با جسارت برای رسیدن به خواسته خود تلاش می‌کنند. این کودکان از والدین خود می‌آموزند که انسان‌ها با یکدیگر متفاوتند و می‌توانند احساسات متفاوتی را در یک شرایط ثابت داشته باشند و بدین ترتیب همدل و همراه رفتار می‌کنند و تعمل سازگارانه‌ای با اطرافیان خود دارند.

 

راه‌های درمان اضطراب کودکان

الف) بازی‌درمانی برای اضطراب کودک: بازی‌درمانی یکی از رایج‌ترین شیوه‌های درمان استرس و اضطراب کودکان است. روانشناس در اتاق بازی ریشه‌های اضطراب کودک را شناسایی کرده و با استفاده از تکنیک‌های مختلف این اضطراب را کاهش می‌دهد. در فرآیند بازی درمانی، همکاری پدر و مادر با درمانگر لازم است تا جلسات درمانی نتیجه بهتری داشته باشند.

ب) تکنیک‌هایی برای درمان اضطراب کودکان در خانه: والدین هم می‌توانند با تکنیک‌های ساده‌ای در خانه به رفع اضطراب کودک کمک کند. در زیر به راه‌هایی که می‌توانید در خانه انجام دهید اشاره می‌کنیم:

1. از کودک بخواهید درباره‌ی احساسات متفاوت خود در موقعیت‌های گوناگون نقاشی بکشد، احساسات کودک را تایید کنید و راهکارهای متفاوتی که در آن موقعیت می‌تواند کودک انجام دهد را از طریق بارش فکری با کودک تمرین و بازی کنید و این راهکارها را به دو دسته رفتارهای سالم و نا سالم تقسیم کنید.

2. با ابزاری مانند شن، خمیر بازی، رنگ انگشتی با کودک خود بازی کنید و از این راه به تخلیه هیجانات کودک بپردازید. مثلا تصاویری بسازید، عمل متناسب با آن احساس را نشان دهید، آن‌ها را خراب کنید و بدین ترتیب کودک توانایی غالب شدن بر احساسات ناکارآمد خود را پیدا کند و خود را منفعل و مغلوب نبیند.

3. احساسات متفاوت خود را در موقعیت‌های متفاوت برای کودک خود توضیح دهید و رفتار مناسب متناسب با آن احساس را انجام دهید تا کودک شما نیز به تقلید از رفتار سازگارانه شما در موقعیت‌های مشابه بپردازد.

4. حالت‌های جسمانی و روانی احساسات متفاوت را برای کودک خود با زبانی قابل فهم برای کودک توصیف کنید تا دامنه شناخت احساسات متفاوت را در کودک خود گسترش دهید.

5. تلاش کودک خود را در تمرین‌ها و بازی‌ها به شدت تشویق کنید و دید کودک را از هدف به فرآیند معطوف کنید به صورتی از انجام یک تمرین احساس خوشحالی کند و به کیفیت و چگونگی انجام آن تمرین بی‌توجه شود و از فرآیند بازی و تمرین لذت ببرد.

6. با کودک خود بازی نه گفتن را تمرین کنید بدین ترتیب که از او بخواهید در یک بازی هر چه شما از او می‌خواهید بگوید " نه نمی‌توانم " و با این تمرین کودک یاد می‌گیرد که تمایلات خود را سرکوب نکند.

7.  به کودکان خود گوش دهید و هر روز ساعات مشخصی را به کودک خود اختصاص دهید و در آن زمان تمام توجه خود را به او معطوف کنید.

ج) درمان استرس کودک با دارو: درمان دارویی در مواقعی لازم است که اضطراب مزمن باشد یا روی عملکرد کودک تاثیر بگذارد یا به عبارتی زندگی روزمره او را مختل کند. در چنین مواردی، دوز داروها اصولا خیلی پایین است و اگر حین دارودرمانی، روان‌درمانی و بازی درمانی هم انجام شود می‌توان بعد از 6 ماه تا یک سال درمان دارویی را متوقف کرد.

برچسب ها:

اضطراب، واکنش طبیعی روح و جسم ما به شرایط غریبه و ناآشنایی است که در آن قرار می‌گیریم. بچه‌ها هم وقتی در شرایط دشواری قرار می‌گیرند، مضطرب می‌شوند. آشفتگی و ناآرامی و علائم جسمانی مثل تپش قلب هم در کودکان و هر در بزرگسالان یکسان است. توضیحات تکمیلی را در سایت مرکز مشاوره یاسان بخوانید.


 

اضطرب جدایی: اضطراب جدایی جزو ابتدایی‌ترین اضطراب‌هاست که وقتی کودک از مادر یا مراقبان اصلی‌اش دور می‌شود به وجود می‌آید.

ترس از حیوانات: ترس از حیوانات و یا حشرات هم در بسیاری از کودکان وجود دارد که معمولا اگر والدین با کودک همراهی کافی داشته باشند، برطرف می‌شود.

ترس از تاریکی: تارکی حس ناشناخته ای است که باعث ترس و اضطراب کودکان می‌شود و در صورت درمان نشدن، می‌تواند تا بزرگسالی ادامه پیدا کند. 

اضطراب طلاق: وقتی والدین از هم جدا می‌شوند. کودک در شرایط ناپایداری قرار می‌گیرد و ثبات زندگی‌اش را از دست می‌دهد. این مساله فشار زیادی را به کودک وارد می‌کند.

اضطراب مدرسه: بسیاری از بچه ها از مدرسه می‌ترسند به طوری که عملکردشان در مدرسه دچار اختلال می‌شود.

اضطراب امتحان: اضطراب امتحان هم در ادامه اضطراب مدرسه، بعضی کودکان را با مشکلات زیادی مواجه کرده و مانع این می‌شود که توانایی‌های خود را به خوبی نشان دهند.

اضطراب در دوران کرونا: در دروان کرونا، خیلی از بچه‌ها با شنیدن اخبار مربوط به این بیماری یا ماندن بیش از حد در خانه دچار اضطراب شدید شده‌اند.

توضیحات تکمیلی را در سایت مرکز مشاوره یاسان بخوانید.

 

اگر اضطراب کودک مقطعی و کوتاه مدت بود جای نگرانی نیست اما اگر بیش از 6 ماه طول کشید، لازم است نسبت به علائم اضطراب کودک خود هوشیار باشید و برای درمان آن اقدام کنید:

1. آرامش ندارند و بی قرارند

2. سرزنده و شاد نیستند و زود خسته می‌شوند

3. عصبی و پرخاشگر هستند

4. اعتماد به نفس پایینی دارند

5. مثل بزرگسالان رفتار می‌کنند

6. اختلال خواب (خواب آشفته یا کابوس های شبانه) دارند

7. سایر نشانه های و توضیحات تکمیلی را در سایت مرکز مشاوره یاسان بخوانید.

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که اضطراب و افسردگی می‌توانند ارثی و اکتسابی باشند. در این میان عوامل اکتسابی متاثر از نوع فرزند پروری والدین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. کودکانی که والدینی مضطرب و نگران دارند، تحت تاثیر پیام‌هایی کلامی و غیرکلامی آنها دنیا را بسیار ناامن، نامطمئن، ترسناک و خطرناک تصور می‌کنند. این کودکان تصویری بی‌ثبات، ناآرام و ناامن از دنیا برای خود ترسیم می‌کنند که بسیار شبیه تصویر پدر و مادر مضطربشان است. در این وضعیت کودک حتی کنار والدین خود نیز امنیت را احساس نمی‌کند و تعاملات سخت و دردناکی را با والدین خود خواهد داشت و بسیار ناسازگارانه عمل می‌کند. این کودکان مدام میل به کنترل محیط دارند و به این دلیل ترشح بیش از اندازه هورمون استرس (کورتیزول) در بدن آنها مدام اضطراب، تشویش و نگرانی را تجربه می‌کنند. توضیحات تکمیلی را در سایت مرکز مشاوره یاسان بخوانید.

والدین هم می‌توانند با تکنیک‌های ساده‌ای در خانه به رفع اضطراب کودک کمک کند. در زیر به راه‌هایی که می‌توانید در خانه انجام دهید اشاره می‌کنیم:

1. از کودک بخواهید درباره‌ی احساسات متفاوت خود در موقعیت‌های گوناگون نقاشی بکشد، احساسات کودک را تایید کنید و راهکارهای متفاوتی که در آن موقعیت می‌تواند کودک انجام دهد را از طریق بارش فکری با کودک تمرین و بازی کنید و این راهکارها را به دو دسته رفتارهای سالم و نا سالم تقسیم کنید.

2. با ابزاری مانند شن، خمیر بازی، رنگ انگشتی با کودک خود بازی کنید و از این راه به تخلیه هیجانات کودک بپردازید. مثلا تصاویری بسازید، عمل متناسب با آن احساس را نشان دهید، آن‌ها را خراب کنید و بدین ترتیب کودک توانایی غالب شدن بر احساسات ناکارآمد خود را پیدا کند و خود را منفعل و مغلوب نبیند.

3. سایر راهکارها و توضیحات تکمیلی را در سایت مرکز مشاوره یاسان بخوانید.

فرم ارسال نظر

4 + 9 = ?

نظرات کاربران

۲۷ شهریور ۱۴۰۰
ترانه

پسر ۴ ساله ام مدام ازم میپرسه مامان دوستم داری یا از رفتن به آرایشگاه وحشتناک جلوگیری میکنه جدیدا هم دهانش را کج میکند با حرص کلمه ئَ ئَ را تکرار میکند هرطور تهدیدشم هم میکنم هراز گاهی تکرار میکند

۰۶ مهر ۱۴۰۰
مدیر سایت

پرسش کودک درباره اینکه شما دوستش دارید یا خیر مربوط می شود به حس تعلق در کودک. باید به فرزندتان ابراز محبت و توجه زیادی کنید؛ فرزند شما الان فقط از شما توجه منفی می گیرد یعنی اینکه شما فقط به کارهای اشتباه یا نادرست کودک واکنش منفی نشان می دهید. برای اینکه کودک دیگر اینگونه رفتار نکند باید به رفتارها مثبت او توجه کنید و این حس را که فردی دوست داشتنی است را در او ایجاد کنید. پس در طول روز چندین با به او ابراز محبت کنید و کارهای خوب او را به زبان بیاورید. درباره ترس از آرایشگاه رفتن هم باید بررسی شود علت آن چیست. ممکن است به دلیل اضطراب از قرار گرفتن در یک محیط جدید باشد.

۲۴ اسفند ۱۴۰۰

با درود امیدوارم سلامت باشید. دختری ده ساله دارم که استرس زیادی داره و هر چیز کوچکی رو به یه موضوع ترسناک تبدیل می کنه . باید نزد روانپزشک بره یا روانشناس ؟؟ باید دارو مصرف کنه یا رفتاری هست ؟؟ البته در سن شش سالگی بازی درمانی چند جلسه رفته

۱۸ فروردین ۱۴۰۱
مدیر سایت

سلام دوست عزیز! ابتدا به روانشناس مراجعه کنید، بعد اگر نیاز به دارو درمانی هم باشه، روانشناس شما رو به روانپزشک ارجاع می‌دن. معمولا در چنین مواردی از ترکیب روان‌درمانی و دارودرمانی استفاده میشه. رزرو نوبت مشاور

فرم ارسال نظر

4 + 7 = ?