چگونه حسادت کودک بزرگتر به کوچکتر را کنترل کنیم؟

  • هانیه لواف

    ارزیاب و استعدادیاب کودک

    تاریخ آخرین بروزرسانی ۱۴۰۱/۰۲/۲۵

چگونه حسادت کودک بزرگتر به کوچکتر را کنترل کنیم؟

خردسالان تصور می‌کنند همه کاره دنیا هستند و هر وقت اراده کردند باید تمام توجه ها به سوی آن‌ها باشد. هرگاه درخواست جلب توجه بچه ها به علت وجود نوزادی دیگر یا حتی همسر بی‌پاسخ بماند، کودک با ابراز حسادت اعتراض می‌کند. این دیدگاه خودخواهانه به زندگی، پایه و اساس حسادت‌ و رقابت‌های خواهر و برادری است. حسادت از میل کودک به مادر نشات می‌گیرد. کودک که توجه انحصاری والدین را داشته است، نمی‌تواند توجه والدین را با کسی تقسیم کند. گاهی کودک احساس می‌کند که کار اشتباهی انجام داده یا تقصیری متوجه اوست که والدین تصمیم گرفته‌اند بچه دیگری داشته باشند.

نوع، میزان و شدت حسادت کودکان، به زمان، مکان، سن و جنس کودک بستگی دارد. برای کودک بالغ وقتی خواهر یا برادر کوچکتری از راه می‌رسد احتمال فشار رقابت کمتر می­شود؛ زیرا کودک بالغ زندگی و هویت خودش را پایه گذاری کرده است و تهدید کمتری از ناحیه رقیب جدید احساس می‌کند.

 

علائم حسادت کودک

بچه حسود، دست به هر خراب‌کاری می‌زند؛ جیغ می کشد یا با زدن خواهر و برادرش، شکستن اسباب بازیها، بدعنقی کردن و کارهایی از این قبیل سعی در جلب توجه دارند.

حسادت کودکان پیش از رفتن به دبستان گاهی به صورت کتک زدن خواهر یا برادر کوچک‌تر نمایان می شود. (مطالعـــــه بیشــــتر) گاهی هم کودک حسود وجود عضو جدید خانواده را انکار می‌کنند و یا گاهی اوقات حسادت خود را به صورت تغییر رفتار (مکیدن شست، خیس کردن رخت خواب و امتناع از غذا خوردن) نشان می دهد.

حسادت کودک گاهی به صورت خشم مستقیم ابراز می‌شود. در این حالت بچه حسود، کودک را می‌زند یا می‌خواهد او خفه کند. (مطالعـــــه بیشــــتر) اما برخی کودکان به علت ترسی که از والدین دارند به طور مستقیم صدمه نمی‌زنند و در خیال خود به او آسیب می‌رسانند و بعضی دیگر از کودکان در خانه شروع به آزار و اذیت دیگران می‌کنند و دچار کابوس‌های شبانه، ناخن جویدن و شب‌ادراری می‌شوند.

برخی کودکان آرزو دارند که خواهر و برادرشان بمیرد. در این کودکان رفتارهای برگشتی و وابستگی به مادر دیده می‌شود. هرچند رقابت خواهر و برادری یا حسادت کودک بزرگتر به کوچکتر بخشی از ذات بشر است؛ می‌توان با اعمال سیاست‌هایی حسادت کودک را کنترل کرد.

 

 

چگونه حسادت کودکان را از بین ببریم؟

بعضی مواقع والدین بدون قصد و اندیشه می­توانند باعث تحریک حسادت در کودکان شان شوند. اگر والدین به احساسات کودکان حساس باشند و به وضعیت موجود با درک و آگاهی پاسخ دهند، می‌توان رقابت بین فرزندان را در حداقل نگه دارند. در غیر این صورت حسادت کودک اول به دوم تشدید می‌‌شود.(مطالعـــــه بیشــــتر)

1. اگر ذهن بچه‌های بزرگتر را برای تولد نوزاد آماده کنید؛ کمتر حسادت کودک به نوزاد برانگیخته می‌شود. قبل از تولد فرزند دوم تمام مسائل را برای بچه‌ اول توضیح دهید و اثرات مثبت برادر و خواهر داشتن و اثرات منفی تنهایی را برایش بیان کنید.

2. فرزندتان را تشویق کنید تا محبت و توجه شما را با خواهر و برادرش تقسیم کند. مثلا بگویید: "چه قدر خوبی که راضی می‌شی من به این کوچولو هم محبت کنم به خاطر این کار قشنگت از تو ممنونم."

3. گاهی کودک نمی‌تواند مستقیما به شما بگوید که چه چیزی او را اذیت می‌کند، پس نشان دهید که او را درک می‌کنید. بیان نکردن علاقه، خشم یا ناراحتی به این معنا نیست که کودک آن‌ها را تجربه نمی‌کند. با او همدلی کنید. به او بگویید: "می‌دونم اصلا خوشت نمیاد مشغول این بچه باشم اما مطمئن هستم می‌تونی بفهمی که مجبورم این کار را بکنم."

4. وقتی فرزندتان از اینکه نمی‌تواند شما را کاملا برای خودش داشته باشد عصبی و بدعنق می‌شود، تنبیه او فقط حس تنهایی‌اش را افزایش می‌دهد. به او بگویید: "ببخشید که نمی‌تونم الان با تو بازی کنم اما بیا قراری با هم بگذاریم، از الان تا وقتی که ساعت زنگ بزند برای تو کتاب می‌خوانم، بعد با خواهرت بازی می‌کنم، دفعه بعد برعکس آن عمل می‌کنیم، یعنی اول با خواهرت بازی می‌کنم و بعد برای تو کتاب می‌خوانم."

5. برای کاهش حسادت کودک به او اجازه دهید هدایای نوزاد را باز کند تا به او نشان دهد. از دوستان و بستگان خود بخواهید که برای هر دوی آن‌ها هدیه بیاورند تا فرزند بزرگترتان احساس کند که همیشه از جایگاهی ویژه برخوردار است.

6.هرگز سعی نکنید فرزند اول را از فرزند دوم دور کنید. بسیاری از والدین با تصور اینکه فرزند اول ممکن است به فرزند دوم آسیب برساند فرزند دوم را از او دور نگه می دارند که این کار به هیچ وجه درست نیست و باعث بروز حسادت کودک بزرگتر به کوچک تر خواهد شد.

7. در طول روز که نوزاد تازه متولد شده خواب است، می توانید با فرزند بزرگ تر خود به تنهایی صحبت کنید. اما بهترین کار این است که روزی را در هفته تعیین کنید و با فرزند بزرگتر خود بیرون یا خرید بروید و در طول مسیر و هنگام خرید یا بازی با یکدیگر صحبت کنید.

8. گاهی با دادن برخی امتیازات به کودک بزرگتر می‌توان او را متوجه جایگاهش کرد، برای مثال پاداش‌هایی مثل کمی بیشتر بیدار ماندن در ساعت خواب، پول تو جیبی دادن و... به او کمک می‌کند تا خودش و هویتش را در خانواده پایه گذاری کند و باعث شود تا از رفتار ویرانگر خود بکاهد.

9. حس حسادت کودک به خواهر یا برادرش را به مساعدت تبدیل کنید. کودکان بزرگ‌تر می‌توانند در مسایل ساده و جزئی به والدین خود کمک کنند اما کار بیشتری از آن‌ها بر نمی‌آید. اما حتی اگر کار خاصی هم از عهده فرزند بزرگ‌تر ساخته نیست، سعی کنید در مورد نوزاد جدید مسُولیت‌هایی به او بدهید. رفتارهای مناسب کودک را تشویق کنید؛ مثلا بگویید: "از این که در عوض کردن لباس خواهرت به من کمک کردی متشکرم. تو خیلی خوب کمک می‌کنی." با این کار فرزند بزرگ احساس می‌کند در رشد و پرورش خواهر یا برادر کوچکتر خود نقش داشته است.

10. فرزندتان را با خواهر و برادرش و یا با دیگران مقایسه نکنید. با مقایسه کردن تنها به کودک تان می‌گویید که او مثل آن کسی که شما می‌خواهید نیست. از نظر او معنای این جمله آن است که به اندازه دیگر اعضای خانواده دوست داشتنی نیست که این مسآله یعنی همان تحریک حس حسادت در کودک.

11. فرزند بزرگ‌تر خود را روی پاهایتان بنشانید و برای او از خاطرات دوران نوزادی‌اش تعریف کنید. آن‌ها از این کار لذت می‌برند. به طور مثال کارهای شیرین و جالبی که انجام می‌داده را برایش تعریف کنید و به یادش بیاورید که چه زمان‌های شادی را در کنار هم داشته‌اید.

 

 

بازی و توجه، نیاز مهم فرزند اول 

هنگامی که فرزند دوم به دنیا می آید ، خواه ناخواه توجه والدین به او بیشتر می شود. نوزاد متولد شده ، ضعیف و نیازمند توجه بسیار است. در این بین بعضی از والدین از رفتار های پرخاشگرانه و توجه طلبی زیاد فرزند اول گله می کنند.

دختر یا پسر ما تا قبل از به دنیا آمدن نوزاد، توجه ویژه ای دریافت می کرده است و الان باید این توجه را با شخص دیگری تقسیم کند. پس موقعیت خود را در خطر می بیند و ممکن است رفتارهای توجه طلبی زیادی را از خود بروز دهد. یکی از انواع توجه، توجه مثبت و منفی می باشد. توجه مثبت، توجهی است که ما را خوشحال می کند( لبخند زدن، نوازش کردن، سلام کردن، تحسین و...) و توجه منفی، توجهی است که ما را ناراحت می کند( اخم کردن، سرزنش کردن، داد زدن و...). به یاد داشته باشید که همه ی کودکان نیازمند توجه مثبت هستند. به همین دلیل است که اگر به آن ها بی توجهی کنید و یا توجه لازم را نکنید، رفتارهایی را بروز می دهند که شما را عصبانی کنند و به عبارت دیگر توجه منفی را دریافت کنند.


یکی از انواع توجه مثبت بازی است
والدین باید زمانی بین 30 دقیقه تا یک ساعت را برای بازی با فرزند اول اختصاص دهند. این زمان را هنگامی که نوزاد خوابیده است به کوک اختصاص دهید. نکته ی اصلی این است که در زمان بازی ، به هیچ وجه سراغ تلفن، فضای مجازی و کارهای شخصی خود نروید و تمام زمان را به او اختصاص دهید.
بازی های فعالیتی، نشستنی وفکری به ترتیب و یا برحسب علاقه ی کودک می توانند مناسب باشند.


 گاهی هنگام بازی برای والدین این سوال پیش می آید که ما باید برنده شویم یا کودک؟


پاسخ این است که برنده شدن کودک باعث افزایش اعتماد به نفس او می شود. پس در نوبت اول بگذارید کودک برنده شود. در مرحله ی بعد شما می توانید برنده شوید و کودک در اینجا با ناکامی و "نه شنیدن" روبرو می شود. در مرحله ی سوم بگذارید کودک با تلاشی بیشتر از مراحل قبل برنده شود تا لذت پیروزی پس از تلاش بسیار را بچشد. اما در حین بازی باید نکاتی رعایت شود:

  • اگر قواعدی مثل تقلب نکردن، رعایت نوبت و یا مدت زمان بازی را دارید، قبل از شروع با کودک در میان بگذارید.
  • احساس مثبت خود را در پایان بازی به کودک بگویید.
  • قرار بعدی را برای بازی مشخص کنید.

 

  در صورتی که روش های گفته شده تاثیری در تغییر رفتار فرزند شما نداشت، بهتر است حتما از مشاور یا روانشناس کودک کمک بگیرید. بر همین اساس می توانید به صورت آنلاین از مرکز مشاوره یاسان (مرکز مشاوره تخصصی کودک و نوجوان) وقت  مشاوره رزرو کنید.

برچسب ها:

بچه حسود، دست به هر خراب‌کاری می‌زند؛ جیغ می کشد یا با زدن خواهر و برادرش، شکستن اسباب بازیها، بدعنقی کردن و کارهایی از این قبیل سعی در جلب توجه دارند. حسادت کودکان پیش از رفتن به دبستان گاهی به صورت کتک زدن خواهر یا برادر کوچک‌تر نمایان می شود. گاهی هم کودک حسود وجود عضو جدید خانواده را انکار می‌کنند و یا گاهی اوقات حسادت خود را به صورت تغییر رفتار (مکیدن شست، خیس کردن رخت خواب و امتناع از غذا خوردن) نشان می دهد.توضیحات تکمیلی را در سایت مرکز مشاوره یاسان بخوانید.

عضی مواقع والدین بدون قصد و اندیشه می­توانند باعث تحریک حسادت در کودکان شان شوند. اگر والدین به احساسات کودکان حساس باشند و به وضعیت موجود با درک و آگاهی پاسخ دهند، می‌توان رقابت بین فرزندان را در حداقل نگه دارند. در غیر این صورت حسادت کودک اول به دوم تشدید می‌‌شود. 1. اگر ذهن بچه‌های بزرگتر را برای تولد نوزاد آماده کنید؛ کمتر حسادت کودک به نوزاد برانگیخته می‌شود. قبل از تولد فرزند دوم تمام مسائل را برای بچه‌ اول توضیح دهید و اثرات مثبت برادر و خواهر داشتن و اثرات منفی تنهایی را برایش بیان کنید. 2. فرزندتان را تشویق کنید تا محبت و توجه شما را با خواهر و برادرش تقسیم کند. سایر راهکارها و توضیحات تکمیلی را در سایت مرکز مشاوره یاسان بخوانید.

فرم ارسال نظر

2 + 7 = ?

نظرات کاربران

۱۰ بهمن ۱۴۰۰
مادر ایلیا

سلام.امروز صبح پسرم كه هشت سال وهفت ماهشه وكلاس سومه يه كم مدرسش ديرشد وخواست كه من باماشين ببرمش(مدرسش انتهاي كوچه است وخودش ميره مياد)من گفتم مامان جون من به وقت بيدارت كردم الانم كسي به جز من خونه نيست منم نمي تونم برادرت(٢/٥ساله)تنها خونه بذارم نا راحت شد وگفت بعضي وقتها فكر مي كنم اگه شنتيا(برادركوچكش)نبود بهتر بود. من گفتم الان مدرست دير ميشه برو بعدا مفصل باهم درباره ي اين موضوع صحبت مي كنيم ومتشكرم ازت كه احساست رو بهم گفتي. حالا لطفا كمك كنيد بهترين مكالمه رو بتونم باهاش ايجاد كنم. ممنون

۱۰ بهمن ۱۴۰۰
مدیر سایت

سلام دوست عزیز، اول خوب به صحبت هاش گوش کنيد، همونطور که خودتون هم انجام دادين، درک احساس کنيد، بعد براش بيان کنيد که کوچکترها نياز به مراقبت دارن و اینکه چقدر ايليا ميتونه در حمايت از شنتيا موثر باشه، چند مثال از زماني که اين کار رو کرده و براي شما کمک کننده بوده بزنيد ويا کمک کننده جلوه بدين، بعد بگين که رفتار امروزش نشانه بزرگ شدنش بوده، و زمان هايي که دوتا برادر بازي کردن و بهش خوش گذشته یادآوری اش کنيد، و بهش بگين که چقدر خوشحالين که فرزندي مثل ايليا دارين و ميتونه تو مسائل به خانواده کمک کنه، ميتونين اسم بت من خانواده رو روش بذارين، اما فقط مقطعي، نه اينکه القاي زياد بشه حس مسيوليت درش و ايجاد اضطراب کنه.

۱۱ بهمن ۱۴۰۰
نازنین بانو

با سلام و تشکر از مطالب خوبتون. من تازه براي بار دوم مادر شدم. دخترم ٤ سالش است در طول روز زمانی که میخوام به نوزاد شير بدم می‌گه گرسنمه يا دستشويي دارم يا بغلم كن. من تا جايي كه ميتونم براش انجام ميدم مثلا هم شير ميدم هم غذا ميذارم دهنش. با وجود اينكه قبلا خودش می‌خورد. بعضي وقتا بچه دومم همش گريه ميكنه دخترم هم از خواستش دست برنميداره گريه ميكنه جيغ می‌زنه. واقعا كم میارم. ميشه راهنماييم كنيد كه خواسته اش رو براورده كنم يا اگر نبايد بكنم چي بهش بگم كه حساس نشه.

۱۹ بهمن ۱۴۰۰
مدیر سایت

سلام دوست عزیز! به نظر ميرسد كه دختر شما احساس ميكند با آمدن فرزند جديد مورد بي توجهي يا كم توجهي قرار گرفته. در واقع شما و او تنها كانال توجه را خوردن و همراهي براي توالت می‌داند. راه صحيح اينكه او توجه مثبت و لازم را از شما بگيرد اين است كه در طول روز به طور مستمر و هميشگي زماني را براي وقت گذراندن و بازي كردن به او اختصاص دهید. بهتر است كه زماني اين كار را انجام دهيد كه نوزادتان خواب است يا شخص ديگري از او مراقبت ميكند. در نظر داشته باشيد كه اين زمان اختصاصي براي دختر بزرگتان است و هر روز ترجيحا راس يك ساعت مشخص بايد وجود داشته باشد و تمام توجه و حواس شما به بازي كردن با او باشد. خواهيد ديد كه به مرور درخواست هاي تغذيه اي و دستشويي او كاهش مي يابد.

۲۴ اسفند ۱۴۰۰
مدیر سایت

سلام من دوتا دختر ۹ ساله و ۶ ساله دارم. تازگی ها خدا یه پسر بهم داده که ۳ ماهشه. دختر بزرگم که ۹ سالشه وقتی خوابیم و یا حواسمون نیست درصدد اذیت کردن برادرش برمیاد. وقتی می پرسیم چرا؟ میگه دوس دارم گریه کنه! البته در بحث باخواهرش هم مدام خواهر کوچیکش رو کتک می زنه که ما گفتیم خوب طبیعیه چون بچه ان دعواشون میشه اما وقتی بچه کوچیک رو زد نگران شدیم ... دختر بزرگم دربعضی مواقع لب هاشو می خوره یا زیادی چشم هاشو به هم می زنه، ی جورایی انگار تیک داره ...خیلی نگرانم لطفا لطفا راهنمایی کنید ....اگه نیاز به درمان یا مشاوره داره راهنماییم کنید ..

۲۴ اسفند ۱۴۰۰
مدیر سایت

سلام دوست عزیز!تمام علائم گفته شده درباره فرزندتان مربوط به اضطراب است. در واقع آن قدر سطح اضطراب کودک بالا رفته که اضطراب تبدیل به تیک عصبی شده است. با این حال برای ارزیابی دقیق تر باید دخترتان توسط یک روانشناس کودک بررسی شود. شمای باید حتما روزانه حدود نیم ساعت برای دخترتان فارغ از نوع رفتارش وقت با کیفیت بگذارید. در این بازه زمانی فعالیتهایی را انجام دهید که کودک دوست دارد. یعنی کارهایی مثل بازی کردن، نقاشی کردن، صحبت کردن و ... . در این مدت همچنین هیچ توجهی به دو فرزند دیگرتان نباید نشان دهید. همچنین نباید سرگرم گوشی، غذا درست کردن یا مکالمه با شخص دیگری شوید. در این نیم ساعت تنبیه، تربیت و آموزش کودک ممنوع است. در واقع باید برای او حکم یک دوست 9 ساله را داشته باشید نه پدر و مادر، به طوری که کودک از بودن کنار شما لذت ببرد.

فرم ارسال نظر

6 - 2 = ?