درباره جنگ به کودک چه بگوییم؟

دکتر شایسته شکوفه‌فرد، روانشناسی بالینی کودک

صحبت‌کردن درباره جنگ و شرایط بحرانی با کودکان برای بسیاری از والدین دشوار است. طبیعی است که والدین بخواهند کودک را از ترس و اضطراب دور نگه دارند، اما سکوت کامل یا دادن جواب‌های مبهم معمولاً اضطراب کودک را بیشتر می‌کند. پژوهش‌ها و راهنماهای تخصصی نشان می‌دهند وقتی کودک بتواند سؤال بپرسد، احساسش را ابراز کند و از یک بزرگسال امن پاسخ‌هایی ساده و صادقانه دریافت کند، بهتر می‌تواند با ابهام کنار بیاید. به بیان دیگر، کودک بیش از آنکه به "همه جزئیات" نیاز داشته باشد، به "احساس امنیت، حضور و توضیح قابل‌فهم" نیاز دارد. UNICEF و NCTSN هر دو تأکید می‌کنند که گفت‌وگوی آرام، کوتاه و متناسب با سن کودک می‌تواند از سردرگمی و ترس او کم کند.

در پاسخ‌دادن به سؤال‌های کودک، بهتر است از این چهار اصل استفاده کنیم:

۱) احساس کودک را ببینیم و نام ببریم. مثلاً بگوییم: " می‌بینم که وقتی این خبر را شنیدی، دستات رو مشت کردی و نگران شدی." یا: "طبیعیه که از این تصاویر یا خبرها بترسی. " این کار به کودک کمک می‌کند بفهمد احساسش عجیب یا اشتباه نیست.

۲) اطمینان‌واقع‌بینانه و مبتنی بر زمان حال بدهیم. نه اغراق کنیم و نه قول‌هایی بدهیم که در مورد آنها مطمئن نیستیم. مثلاً: "الان ما در خانه‌ایم و من مراقب تو هستم." یا: "ممکن است خبرهای نگران‌کننده بشنوی، اما ما برای امن‌ماندن برنامه داریم." راهنماهای روان‌شناختی توصیه می‌کنند که کودکان نشانه‌های آرامش را از بزرگسالان، مخصوصاً والدین، می‌گیرند.

۳) حقیقت را ساده و متناسب با سن بیان کنیم. لازم نیست برای کودک خردسال توضیحات سیاسی پیچیده بدهیم. می‌توان گفت: "بعضی بزرگ‌ترها با هم اختلاف دارند و دعوا می‌کنند. آدم‌های زیادی تلاش می‌کنند اوضاع بهتر شود و مردم امن بمانند." هر چه کودک بزرگتر شود، متناسب با شناخت والدین از سطح رشدی کودک می توان توضیحات بیشتر (بدون جزئیات ترسناک و آزاردهنده) داد.

۴) راه گفت‌وگو را باز بگذاریم. جمله‌هایی مثل _"هر وقت خواستی می‌توانی سوالاتت رو بپرسی" یا "اگر چیزی دیدی که نگرانت کرد، بهم بگو" بسیار مهم‌اند. کودک باید بداند مسیر گفت‌وگو باز است و بیان احساسات و افکار ممنوع نیست همچنین بهتر است میزان مواجهه کودک با تصاویر خشن، ویدئوهای مربوط به جنگ و اخبار و تحلیل های سیاسی محدود شود.

NCTSN هشدار می‌دهد که مواجهه زیاد با محتوای خشن می‌تواند اضطراب، اختلال خواب و افکار ترسناک را در کودکان بیشتر کند. بازی‌های تکراری، چسبندگی به والد، بی‌خوابی، پرخاشگری یا گوشه‌گیری، می‌توانند واکنش‌های طبیعی به استرس و شرایط غیرطبیعی باشند؛ در این حالت سرزنش‌کردن یا اصرار به تغییر رفتار نه ‌تنها کمکی نمی‌کند، بلکه حس ناامنی را بیشتر می‌کند.

به خاطرداشته باشید کودک نیاز به پیش بینی آینده‌ و اخبار دقیق ندارد؛ نیاز به شنیده شدن، امنیت و حضور اگاهانه شما دارد تا بتواند از شرایط دشوار به سلامت عبور کند.
 

شیوه دریافت وقت مشاوره

لطفا برای دریافت وقت مشاوره تلفنی و آنلاین از روانشناسان مرکز مشاوره یاسان با شماره 09120499760 تماس بگیرید.