چرا کودکان در برابر صدای انفجار بیشتر از بزرگسالان مضطرب میشوند؟
-
ریحانه اناری
هنردرمانگر
تاریخ آخرین بروزرسانی ۱۴۰۵/۰۱/۱۱
-
صدای انفجار، آژیر، تیراندازی یا حتی اخبار مربوط به جنگ میتواند برای کودکان بسیار ترسناک باشد. کودکان معمولاً درک کاملی از مفهوم جنگ و خطر ندارند، اما بهخوبی ترس، تنش و ناامنی را احساس میکنند. در چنین شرایطی، واکنش والدین و مراقبان نقش بسیار مهمی در کاهش اضطراب کودک دارد. اگر بزرگسالان بتوانند آرام، آگاه و همراه باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که کودک نیز بهتدریج احساس امنیت کند.
کودکان بهدلیل ناپختگی نسبی سامانههای عصبیِ درگیر در پردازش تهدید، تنظیم هیجان و بازداری پاسخهای دفاعی، نسبت به محرکهای ناگهانی و شدید، مانند صدای انفجار، آسیبپذیری بیشتری دارند. در سطح نوروبیولوژیک، پردازش تهدید از مسیرهای حسی سریع به آمیگدالا منتقل میشود؛ ساختاری که در شناسایی محرکهای تهدیدآمیز و آغاز پاسخهای بقا، از جمله جنگ، گریز و انجماد، نقش محوری دارد. در مقابل، قشر پیشپیشانی میانی، قشر سینگولیت قدامی و نواحی مرتبط با کنترل شناختی و تنظیم هیجان، از جمله vmPFC و ACC، در کودکان هنوز در حال رشد هستند و توان مهاری کامل بر پاسخهای برانگیختگی و ترس ندارند.
این ناهماهنگی رشدی میان سامانههای زیرقشریِ هشدار و سامانههای قشریِ تنظیمگر موجب میشود که سیستم تشخیص خطر مغز کودک بسیار سریعتر و غالبتر از سیستم بازداری و ارزیابی شناختی او عمل کند. در نتیجه، کودک ممکن است نتواند بهطور مؤثر میان خطر واقعی و محرک صوتی ناگهانی تمایز بگذارد و بهجای پردازش تحلیلی، وارد حالت برانگیختگی شدید شود. واکنشهایی مانند گریه، چسبندگی به مراقب، لرزش، اجتناب، سکوت، رفتارهای پرخاشگرانه یا freeze response، در این چارچوب، بیانگر فعالسازی سامانه دفاعی هستند و نه لوس بودن یا ضعف شخصیتی.
علاوه بر آمیگدالا، هیپوکامپ نیز در این فرایند اهمیت دارد، زیرا در زمینهمند کردن تجربه و رمزگذاری تفاوت میان «اکنون» و «گذشته» نقش دارد. شواهد نشان میدهد که مواجهه با تروما در کودکی میتواند با تغییر در ساختار و عملکرد شبکههای ترس، از جمله افزایش reactivity آمیگدالار و تغییر در اتصال کارکردی میان آمیگدالا و vmPFC همراه باشد؛ تغییری که باعث میشود محرکهای مشابه در آینده نیز، حتی بدون وجود خطر واقعی، پاسخ ترس را دوباره برانگیزند.
در چنین شرایطی، همتنظیمی هیجانی (co-regulation) از سوی والدین یا مراقبان نقش کلیدی دارد. حضور آرام، لحن یکنواخت، تماس فیزیکی امن و پاسخهای قابلپیشبینی میتواند به کاهش برانگیختگی خودکار، تعدیل فعالیت آمیگدالا و تقویت حس امنیت در کودک کمک کند. بنابراین، اضطراب کودک در برابر صدای انفجار را باید بهعنوان پیامد طبیعی تعامل میان یک سامانه تهدیدِ بیشفعال و یک سامانه تنظیم هیجانِ در حال تکامل در نظر گرفت.
شیوه دریافت وقت مشاوره
لطفا برای دریافت وقت مشاوره تلفنی و آنلاین از روانشناسان مرکز مشاوره یاسان با شماره 09120499760 تماس بگیرید.
نظرات کاربران